imagesΤι είναι ο Δείκτης Νοημοσύνης;

Ο Δείκτης Νοημοσύνης (Δ.Ν.) ή στα αγγλικά Intelligence Quotient, I.Q., είναι ο δείκτης ο οποίος μετρά κατά προσέγγιση την ευφυία ενός ατόμου σε σχέση με τον υπόλοιπο πληθυσμό, μετρώντας ένα δείγμα των ικανοτήτων που αφορούν κυρίως τη λογική και επαγωγική σκέψη του. Ο Δ.Ν. μετριέται με διαφορετικές μεθόδους, οι οποίες συμπεριλαμβάνουν τόσο ερωτήσεις στις οποίες ο εξεταζόμενος καλείται να απαντήσει, όσο και έργα τα οποία καλείται να εκτελέσει.

Πώς μετρά ένα τεστ νοημοσύνης την ευφυία ενός ατόμου;

Η σύγχρονη ψυχομετρική αντίληψη διαφοροποιεί τον Δ.Ν. των παιδιών από τον Δ.Ν. των ενηλίκων.

Ο παιδικός Δ.Ν. ορίζεται ως το πηλίκο της νοητικής ηλικίας ενός παιδιού (δηλ. η ηλικία που αντιστοιχεί στις πραγματικές νοητικές ικανότητές του)  ως προς τη χρονολογική του ηλικία (δηλ. η πραγματική του ηλικία) πολλαπλασιαζόμενο επί 100.

Παράδειγμα:

Με αυτό το σκεπτικό, ένα παιδί ηλικίας 5 χρονών (χρονολογική ηλικία), το οποίο έχει νοητικές ικανότητες ενός παιδιού 5 χρονών, βρίσκεται σε ένα επίπεδο που περιμένουμε κατά μέσο όρο και έχει Δ.Ν. 100, δηλ. 5/5Χ100 = 100

Ένα παιδί με χρονολογική ηλικία 5 χρονών με τις νοητικές ικανότητες του μέσου παιδιού 7 χρονών έχει Δ.Ν.  (7/5x100) = 140 και το νοητικό του δυναμικό βρίσκεται  πολύ παραπάνω από το μέσο παιδί της ηλικίας του.

Από την άλλη πλευρά, όταν έχουμε ένα παιδί ηλικίας 5 χρονών (χρονολογική ηλικία) που έχει νοητικές ικανότητες ενός παιδιού 3 χρονών (νοητική ηλικία) έχει ένα Δ.Ν. (3/5 x100) = 60 και το νοητικό του δυναμικό βρίσκεται πολύ κάτω από το αναμενόμενο της ηλικίας του.

Ο Δ.Ν. των ενηλίκων ορίζεται ως η σπανιότητα της νοητικής  επίδοσης ενός ενήλικα στον γενικό, μη επιλεγμένο πληθυσμό. Η σπανιότητα της επίδοσης ορίζεται από την απόσταση της επίδοσης ενός ατόμου από το μέσο όρο του πληθυσμού (Δ.Ν. 100).

Παράδειγμα:

Ένας Δ.Ν. 135 σε ένα ενήλικο άτομο είναι πάνω από το μέσο όρο των ατόμων ίδιας ηλικίας και φύλου και στατιστικά αναμενόμενο μόνο από το 2,2 % του γενικού πληθυσμού, είναι δηλαδή αρκετό σπάνιο. Ένα άτομο με αυτό το δείκτη νοημοσύνης βρίσκεται σε «ανώτατο επίπεδο νοημοσύνης», σύμφωνα με την κατάταξη του Wechsler (Flanagan, D.P. & Alfonso, V.C., 2017).

Από την άλλη πλευρά, ένα άτομο με Δ.Ν. 65 βρίσκεται  κάτω από το μέσο όρο της ομάδας αναφοράς του και είναι στατιστικά αναμενόμενο πάλι μόνο από το 2,2 % του γενικού πληθυσμού. Ένα άτομο με αυτό το δείκτη νοημοσύνης βρίσκεται σε επίπεδο «εξαιρετικό χαμηλό» σύμφωνα με την κατάταξη του Wechsler (Flanagan, D.P. & Alfonso, V.C., 2017).

Ποια τεστ  μετρούν το Δ.Ν.;

Παρόλου που υπάρχουν πολλά  «τεστ νοημοσύνης», τα μόνα τεστ που έχουν εγκυρότητα και αξιοπιστία είναι τα επίσημα, σταθμισμένα τεστ νοημοσύνης.

Στην Ελλάδα, έγκυρα και αξιόπιστα τεστ νοημοσύνης, τα οποία έχουν σταθμιστεί σε ελληνικό πληθυσμό είναι οι παρακάτω κλίμακες:

  • WPPSI-ΙΙΙ GR (Wechsler Preschool and Primary Scale of Intelligence-Third edition): Κλίμακα Νοημοσύνης για παιδιά προσχολικής ηλικίας, Τρίτη Έκδοση
  • WISC – VGR (Wechsler Intelligence Scale for Children): 

Κλίμακα Νοημοσύνης για παιδιά ηλικίας 6-16 ετών.

  • WAIS –IV GR (Wechsler Adult Intelligence Scale- Fourth Ed.)

Κλίμακα Νοημοσύνης για ενήλικα άτομα, Τέταρτη Έκδοση     

  • RAVEN (RAVEN Educational CPM / CVS)

Mη-λεκτικές και λεκτικές εκτιμήσεις της γενικής νοητικής ικανότητας παιδιών ηλικίας 4 έως 12 ετών. Αποτελείται από τις Έγχρωμες Μήτρες (Colored Progressive Matrices) και από τις Κλίμακες Λεξιλογίου (Crichton Vocabulary Scales).

Ποιος μπορεί να χορηγήσει και να αξιολογήσει ένα τεστ νοημοσύνης;

Τα τεστ νοημοσύνης χορηγούνται μόνο από ψυχολόγους, οι  οποίοι έχουν εκπαιδευτεί στην ψυχομετρία, καθώς και στην χορήγηση του συγκεκριμένου τεστ και έχουν εμπειρία τόσο στη χορήγησή του, όσο και στην αξιολόγηση και ερμηνεία του.

Πότε χρειάζεται η εκτίμηση του νοητικού δυναμικού ενός ατόμου;

Υπάρχουν διάφοροι λόγοι για τους οποίους ενδείκνυται η χορήγηση ενός τεστ νοημοσύνης, όπως π.χ. για την αντικειμενική και επίσημη εκτίμηση:

  • του νοητικού δυναμικού ενός παιδιού, προκειμένου να γίνει σωστός σχεδιασμός του εκπαιδευτικού του προγράμματος,
  • των ιδιαίτερων δυνατοτήτων και αδυναμιών ενός παιδιού για την όσο γίνεται καλύτερη ανάπτυξη του δυναμικού του,
  • του επιπέδου νοητικής υστέρησης για τον εισηγητικό φάκελο παροχών αναπηρίας ασθενούς με νοητική υστέρηση

Επίσης χρειάζεται η εκτίμηση του νοητικού δυναμικού για την διάγνωση μαθησιακών δυσκολιών ή ειδικών μαθησιακών δυσκολιών (δυσλεξία) καθώς και για την εκτίμηση χαρισματικών παιδιών.

Ποιοι είναι οι περιορισμοί του Δ.Ν.;

Δεν υπάρχει ομοφωνία στην επιστημονική κοινότητα για το αν όντως τα τεστ νοημοσύνης μετρούν επαρκώς το νοητικό δυναμικό ενός ατόμου και πόσο ακριβής είναι η μέτρηση αυτή. Επίσης υπάρχει διαφωνία για το αν το σύνολο των πνευματικών λειτουργιών ενός ατόμου μπορεί να προσδιοριστεί με μία τιμή μόνο ή αν η έννοια μιας «πολλαπλής νοημοσύνης» όπως την διατύπωσε για πρώτη φορά  ο Gardner (Gardner, 1983), εξηγεί καλύτερα το μεγάλο εύρος των ικανοτήτων που οι άνθρωποι εκδηλώνουν. Η επιστημονική κοινότητα ωστόσο συμφωνεί ότι ο δείκτης νοημοσύνης προσφέρει πολλές πληροφορίες, απαραίτητες  για τους παραπάνω αναφερόμενους λόγους, ωστόσο σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να εκφράσει από μόνος του το άτομο στο σύνολό του.

Εκτίμηση του νοητικού δυναμικού στο κέντρο ΑΝΑΠΤΥΞΗ:

Στο κέντρο ΑΝΑΠΤΥΞΗ χορηγούνται όλα τα έγκυρα και επίσημα τεστ νοημοσύνης από εκπαιδευμένους και πιστοποιημένους ψυχολόγους. Ακολουθεί αξιολόγηση των αποτελεσμάτων και η διαδικασία ολοκληρώνεται με τη σύνθεση ψυχοδιαγνωστικής αναφοράς και την ενημέρωση των ενδιαφερόμενων για τα αποτελέσματα των τεστ.

Πηγές:

Flanagan, D.P. & Alfonso, V.C. (2017). Essentials of WISC –V Assessment, Hoboken: Wiley

Gardner, H. (1983). Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences. NYC: Basic Books

Kaufman, A.S., Raiford, S. E. & Coalson, D.L. (2016). Intelligence testing with the WISC – V. Hoboken, N.J.: Wiley.

Matarazzo, J.D. (1982). Die Messung und Bewertung der Intelligenz Erwachsener nach Wechsler, Bern: Verlag Hans Huber

 

Το Έργο μας

my gallery front

Επικοινωνία

"Ανάπτυξη" Καλαμάτας

Βασ. Όλγας 23 - Καλαμάτα

Τηλ. 2721028954

"Ανάπτυξη" Μεσσήνης

Δημ. Παύλου Πτωχού 10 - Μεσσήνη

Τηλ. 2722024065

E-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.